Artikel- Energieke burn-out

Een artikel over een Energieke Burnout. Waarom? Omdat ook energieke mensen op kunnen branden. Hoewel niemand dat verwacht. Week 46 van dit jaar, was de week van de werkstress. We zijn nu twee weken verder, en we horen er bijna niets meer over. Is de stress opgelost? Zijn de burn-outs de wereld uit? Voelt iedereen zich uitgerust? Dat zou geweldig zijn!

 

Er is al veel geschreven over burn-out en ik kan me voorstellen dat jij je afvraagt wat de toegevoegde waarde is van nóg een artikel.  De toegevoegde waarde hierin, is dat we even niet gaan doen, alsof je géén burnout kunt krijgen als je energiek bent door de H van adhd of als je altijd druk bent in je hoofd. Als jij last hebt van wat ik noem ‘gedachtenstormen’ – of dat nu komt door adhd, add, perfectionisme, eigenwijsheid of waardoor dan ook – dan is dit artikel toch zinnig om te lezen. Het zou wel eens duidelijkheid kunnen brengen en een burn-out kunnen voorkomen.

 

Want als je perfectionist bent, vul jij je dagen met het constante streven naar perfectie en daarmee leg je jezelf een immense druk op. Heb jij adhd, add of een vermoeden daarvan omdat je gedachten alsmaar door blijven gaan? Dan kan het best wel zijn dat jij energiek overkomt, terwijl jij je van binnen uitgeput voelt.

 

Daarmee is het nog niet gezegd dat je een burn-out hebt of gaat krijgen. Er is wel sprake van een verhoogd risico op een burn-out. En de enige manier om een burn-out te voorkomen, is door te zorgen dat je het op tijd ziet aankomen. En om dat te kunnen zien én erkennen, heb je kennis nodig.

 

 

Het is duidelijk dat er veel misverstanden en vooroordelen zijn. Een burn-out is niet een benaming voor aanstellers die er doorheen zitten. Die misverstanden beperken het inzicht in onze eigen situaties. Maar wat is een burn-out dan wel? 

De druk ligt tegenwoordig hoog: In het huishouden, gezin, baan, studie, sociaal leven, status, hobby’s, (familie)verplichtingen, materieel opzicht, en verre reizen. We verwachten dat alles ‘gewoon even’ te kunnen combineren? Dat doen anderen ook, dus als het niet lukt is er iets mis met je. De waarheid is dat je slechts 24 uur per dag hebt en daardoor een grote kans om op minimaal één bepaald vlak uit balans te raken. Dit geeft druk.

Wat veel mensen niet weten: Ook te wéinig uitdaging (onderpresteren) kan een hele goede aanloop naar een burn-out zijn. We spreken van onderpresteren als je onder je intelligentie niveau werkt. Het (vaak minderwaardige) gevoel dat onderpresteren met zich meebrengt, maakt vaak dat je dit op een andere manier wil compenseren. Hiermee wordt de lat hoger gelegd dan nodig is. Dit geeft druk.

En wie zijn hier nou het meest gevoelig voor? Juist; perfectionisten, mensen met een groot verantwoordelijkheidsgevoel, mensen die altijd maar doorgaan, mensen met concentratieproblemen (zoals adhd/add/gedachtenstorm).

 

Wat is een burn-out?

 

Voorafgaand aan een burn-out zijn er al klachten van stress en overspannenheid. De symptomen liegen er niet om: Piekeren, slecht slapen, een opgejaagd gevoel, gespannen gevoel, emotioneel/snel huilen, schuldgevoelens, moeite hebben met drukte om je heen, prikkelbaar zin, verminderde weerstand, geen behoefte hebben aan seks, hartkloppingen, hoofdpijn, nekklachten, somberheid, en een overheersend gevoel van vermoeidheid (zowel geestelijk als lichamelijk). Er moet al een half jaar sprake zijn van deze symptomen.

Huisartsen en bedrijfsartsen hebben in een richtlijn afgesproken wanneer iemand de diagnose burn-out krijgt. Volgens deze richtlijn ben je overspannen als je voldoet aan deze vier criteria:

  1. Minstens drie van deze klachten zijn aanwezig: moeheid, gestoorde of onrustige slaap, prikkelbaarheid, niet tegen drukte/herrie kunnen, emotionele labiliteit, piekeren, je gejaagd voelen, concentratieproblemen en/of vergeetachtigheid.
  2. Je ervaart controleverlies of machteloosheid: je weet niet meer hoe je de oorzaken van je stress aan moet pakken, je kan het niet meer aan en hebt het gevoel de grip te verliezen.
  3. Er is een beperking in je functioneren, in je werk of thuis. Eén of meer van je rollen (werknemer, vader/moeder etc.) heb je daarom voor minstens 50 procent laten vallen.
  4. Je symptomen worden niet uitsluitend veroorzaakt door een psychiatrische stoornis, zoals een depressie.

Volgens deze richtlijn heb je een burn-out als je voldoet aan deze drie criteria:

  1. Je bent overspannen.
  2. De klachten zijn meer dan een halfjaar geleden begonnen.
  3. Gevoelens van moeheid en uitputting staan sterk op de voorgrond.

 

 

Een burn-out is dus een gevolg van langdurige stressklachten. Een vervolg op overspannenheid.

Een korte periode van (gezonde) spanning levert nog wel energie op, het drijft je juist vooruit en biedt uitdagingen. Maar na een tijd ga je op je reserves lopen. Blijf je lang genoeg op je reserves interen, dan zorgt dit er uiteindelijk voor dat je je lichamelijk en geestelijk totaal uitgeput voelt. De eenvoudige normale dagelijkse handelingen lukken zelfs niet meer. Denk daarbij aan het luisteren van muziek, lezen, het koken van een gezonde maaltijd, een boodschap doen, werken, het huishouden of een bezoek aan je vrienden.

Veel mensen – zo niet de meesten – zijn in de veronderstelling dat zij zelf geen burn-out zullen krijgen. Vaak begrijpen ze niet goed wat een burn-out is en hoe deze ontstaat. Zo wordt vaak gedacht dat een burn-out alleen ‘zwakke’ mensen overkomt. En voor aanstellers is.

Het is typerend dat juist deze visie of denkwijze een aanwijzing is, dat jij een verhoogde kans hebt om een burn-out te krijgen. Het maakt namelijk dat jij minder snel aan de bel zult trekken, je ongenoegen of verminderde energie niet snel zult uiten (al noem jij dit waarschijnlijk klagen) en dat je lang wacht voordat je toch maar eens naar de huisarts gaat.

 

Er is nooit maar één reden die tot burn-out leidt.

Een burn-out komt vaker voor dan je denkt, én het kan iedereen overkomen. Het is juist de combinatie van persoonlijkheid, de omstandigheden en de situatie waar je in zit, die maken dat de druk en daarmee de voortdurende spanning te hoog wordt.

Deze stress of druk kunnen voortkomen uit je werk, maar ook uit financiële – of gezondheidszorgen, te veel te (willen) doen, en de lat te hoog te leggen. Of bij adhd/add en redenen waardoor jij last hebt van gedachtenstormen. Als je hierbij te weinig ontspant – misschien omdat je niet goed weet hoe je je moet ontspannen – heb je het recept voor langdurende spanning.

Mensen blijven te lang doorlopen met klachten van overspannenheid. Belangrijk is om op tijd in te grijpen en meer rust en ontspanning te creëren. Dat is iets wat veel mensen echter heel erg moeilijk vinden. Het gaat erom ‘nee’ te leren zeggen en een realistisch inzicht in je kwaliteiten en energielevel. Om voldoende tijd in te ruimen voor de dingen die je graag doet. Op het moment dat zelfs die leuke dingen gaan tegenstaan, zit je er al te ver in en is professionele hulp nodig. Heb je eenmaal een burn-out, dan kan het maanden of zelfs jaren duren voordat je weer hersteld bent.

 

Heb jij er wel eens bij stil gestaan dat jouw gedachtenstormen je richting een burn-out kunnen helpen?

 

Iedereen kan dus een burn-out krijgen. Sommige mensen lopen een verhoogd risico. Zoals bijvoorbeeld perfectionisten en mensen met een groot verantwoordelijkheidsgevoel. Vaak komt daarbij dat ze zichzelf niet als ‘zwak’ willen zien, of niet weten hoe ze iets los moeten laten. Ze gaan maar door, want ‘de druk en stres gaan wel over’. Als eerst alles maar geregeld en af is. Daardoor wachten ze te lang, herkennen ze de signalen niet, voelen ze schaamte en grijpen ze niet in.

 

Daarnaast is er ook een verhoogd risico wanneer je last hebt van concentratieproblemen en gedachten die maar blijven stormen. Adhd en add hebben op zichzelf al veel criteria die bijdragen aan het ontwikkelen van een burnout. Dat zijn niet alleen maar nadelige punten, maar wel kosten deze punten op zichzelf al tonnen aan energie. En wanneer die energie te vaak of te snel wegsijpelt, verhoogt het risico dat je daadwerkelijk leegloopt.

 

Een van deze oorzaken is het gebrek aan concentratie, de vergeetachtigheid, de haast. En een ontzettend druk hoofd dat volledige ontspanning nagenoeg niet mogelijk maakt. Maar ook een groot voordeel van adhd-ers werkt tegen: De meeste adhd-ers, add-ers en gedachtenstormers hebben vaak een interne bron van geweldige creativiteit. Dit hoeft niet te betekenen dat jij je baan op kunt zeggen en kunt doorgaan voor beeldend kunstenaar of schilder. Toch zet jij enorm veel creativiteit in.

 

Je zet je creativiteit waarschijnlijk in, om minder op te vallen tussen de ‘normale mens’ zonder gedachtenstorm. Je hebt geen behoefte om buiten de boot te vallen.

Vaak is het noodgedwongen creativiteit die je inzet: om bijvoorbeeld je baan te behouden of je huishouden aan te kunnen. Ik heb het dus over mentale creativiteit. Die heb je ontwikkelt, deels omdat je dat nodig hebt en deels omdat je brein anders werkt. Maar het omzetten van die creativiteit in begrijpelijke standaarden of heldere taal voor de ‘normale mensen’ kost ook heel veel energie. En toch blijf je dit doen omdat je erbij wil horen.

 

Daarnaast ben je ook nog erg vergeetachtig, of hebt vaak haast doordat plannen en ordenen nou niet je meest sterke kanten zijn. Soms raak je ‘de tijd’ juist kwijt omdat je te druk bezig bent om één ding te laten slagen, dat je de rest een beetje laat zitten. Hyperfocus is dat, een fenomeen dat grote gaten in je volledige planning slaat. Jongleren met je agenda en snelle oplossingen om weer een plan te redden zijn je niet vreemd.

 

En dit is het (bijna) perfecte voorbeeld van je verhoogde risico. Jij bent eraan gewend dat het heel veel energie kost, dus je staat er niet meer bij stil. Er is doorgaans ook maar weinig begrip. Je bent gezond, je bent energiek, dus dan ga je toch gewoon een keer vroeg naar bed? En daarna is alles weer goed. Maar als jij de hele dag bezig bent met aanpassen, en je extra moet inzetten om ‘normaal’ te functioneren? Slaap je die energie die het aanpassen kost dan wel bij?

 

In combinatie met overvragen of juist onderpresteren (wat de meeste adhd-ers doen omdat ze snel verveeld raken) en het altijd op je tenen te lopen omdat je jezelf tóch wil bewijzen is een enorme (maar automatische) valkuil. Hiermee doe je hetzelfde als een perfectionist. Doorgaan totdat je er bij neervalt. Soms letterlijk.

 

Hoe los je dit op? Hoe voorkom je dan een burn-out?

 

Wanneer het in jouw hoofd altijd druk is, is het vreselijk moeilijk om goed te ontspannen. Je loopt al een paar stappen achter, doordat je zoveel dingen hebt waarmee je je bezig houdt. Eigenlijk sta je al langdurig op de stressstand, waardoor je minder snel verergering van je klachten bemerkt. Waar het voor ‘de normale mens’ al lastig is om op tijd aan de bel te trekken, is dit moment waarop je hulp moet inschakelen door gedachtenstormen nog lastiger te herkennen.

 

Structuur helpt hierbij, maar het is dus juist enorm lastig voor mensen met gedachtenstormen om met structuur om te gaan. Als je gedachten altijd doorgaan, en je ongewild snel verveeld raakt en voordat je het beseft al weer op zoek gaat naar een nieuwe uitdaging. Als je zelfs vergéét of niet ziet hoe druk je het hebt. Hoe trap je dan op tijd op de rem?

 

Toch zal je op de rem moeten leren trappen. Dat je hoofd altijd doorgaat, en je energie te over lijkt te hebben wil dat niet zeggen dat je lichaam je altijd bij kan houden. Sterker nog, de kans op een vermoeidheid die je niet meer weg geslapen krijgt is alleen maar groter. Dit heeft invloed op je humeur, maar ook op je weerstand. Daardoor raak je steeds minder bestand tegen de stress die het oplevert.

 

 Het enige wat jij hiertegen kunt doen, is preventief reageren. Door te zorgen dat jij jezelf kent en begrijpt en weet waar jouw grenzen liggen. En er daarnaast voor te zorgen dat jij daar ook positief tegenover staat.

 

Wat je kunt doen, is leren om je creativiteit in te zetten op een wijze die jouw energie gaat opleveren. Zet het in om een manier te bedenken om overzicht te behouden (ja echt!). Laat het idee los dat jij op dezelfde manier in elkaar moet zitten als al die anderen. Laat je schaamte los! Maak van jezelf geen opgebrande stuiterbal, verbrand rubber stinkt en is schadelijk.

 

Misschien denk je dat dat helemaal nog niet nodig is. En als het niet nodig is, is dat alleen maar goed. Maar vergeet niet dat jij standaard al onder een hogere spanning en meer stress staat dan anderen. Dus hou jezelf goed in de gaten. Tenzij je al hebt geleerd om je stress te verminderen, of goed weet om te gaan met planning en structuur loop je nu eenmaal een hoger risico.

 

En aan degenen die kampen met een te groot verantwoordelijkheidsgevoel en daarom niets uit handen willen of kunnen geven, kan ik het niet duidelijker verwoorden dan door te zeggen: Je bent het aan jezelf verplicht om aan je eigen gezondheid te denken !

 

Wil je hier meer mee doen? Aarzel dan niet om contact met mij op te nemen.

Als creatief life coach, help ik vrouwen onder andere om inzicht te krijgen in zichzelf, maar ook in hun energielevel. Ik help ze bij het (terug)vinden van de persoonlijke balans, het overzicht, orde te scheppen en om nieuwe manieren te vinden om de dagelijkse bezigheden uit te kunnen voeren. Manieren die bij ze passen en juist energie oplevert. Door te zorgen dat de nieuwe aanpak voldoende is afgestemd op de behoefte aan structuur, maar ook voldoende ruimte voor afwisseling en uitdaging heeft.

Dus als jij hier verder over wil praten, aarzel dan niet om een bericht te sturen. Ik denk graag met je mee.

 

Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief:



 

Heel veel liefs,

Mind yourself, BeMinded.

Wil jij gecoacht worden of meer informatie ontvangen? Neem vrijblijvend contact op of maak een afspraak voor een kennismakingsgesprek. Mail naar info@beminded.nl of bel 06 17 87 87 87 (ook in de avonden en het weekend).